Başbakan Mehmet Ali Talat’ın BM Genel Sekreteri Kofi Annan’a gönderdiği mektupta, raporunda yer almayan KKTC’de Rum ve Maronitler lehine gelişmelere, geçişlerle ilgili kolaylıklara, kayıplar konusunda Türk tarafının katkı yapmaya hazır olduğuna dikkat çekti. Başbakan Talat’ın mektubunun tam metni aşağıdaki gibidir:

“Ekselansları,

BM’nin Kıbrıs’taki çalışmalarına ilişkin 26 Mayıs 2004 (S/2004/427) tarihli raporunuza atıfta bulunarak ve bahse konu raporunuzda yer almayan, aşağıdaki görüş ve gelişmeleri dikkatinize sunmaktan onur duyarım.

Ekselansları, başlangıçta sizleri, son zamanlarda Kuzey Kıbrıs’ta yaşayan Kıbrıslı Rum ve Maronit çocukların eğitimine ve de Kuzey ile Güney arasındaki karşılıklı geçişlere ilişkin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Hükümeti tarafından alınan yapıcı önlemler hakkında bilgilendirmek istiyorum.

Ekselansları, bilginiz dahilinde olduğu üzere, Karpaz yarımadasındaki Kıbrıslı Rumlar, Güney Kıbrıs’taki Kıbrıs Rum okullarında okutulmakta olan kitaplarla, Kıbrıslı Rum öğretmenlerin eğitim verdiği kendi ilkokullarına sahiptirler.

Kıbrıslı Rum ve Maronit çocukların kendi anadillerinde eğitim alma doğal hakları açısından, ve sınırlardaki günlük geçişler için sağladığımız yeni tedbirlerimize rağmen, akademik yıl boyunca Güney Kıbrıs’ta kalmayı seçen Kıbrıslı Rum ve Maronitlere ilişkin mevcut durum göz önünde bulundurulduğunda, KKTC Hükümeti, çok önem arzeden bu konuyu yeniden gözden geçirmiş ve kalıcı çözümü hedefleyen bir dönüm noktası kararı almıştır.

21 Mayıs 2004’te KKTC Bakanlar Kurulu, KKTC’nde yaşayan Rum ve Maronit çocuklara kendi ana dillerinde eğitim sağlayan özel statüde kamu okulları kurma için gerekli yasal tedbirler alma kararı (Karar No: T- 803-2004) aldı. Dahası, Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı, bahse konu kararla, 2004-2005 akademik yılında eğitim vermeye hazır olacak şekilde, Karpaz bölgesinde tam teşekküllü bir ortaokul açılması için gerekli tüm hazırlıklara başlama ve tamamlama ile yetkilendirilmiştir. Ekselansları, ilgili Bakanlığın önümüzdeki akademik yıl için Karpaz yarımadasında tam teşekküllü bir ortaokul binasının yapılması için halihazırda gerekli çalışmalara başlamış olduğunu bildirmekten memnunluk duyuyorum. Bu insancıl girişimin Kıbrıs Rum tarafından eşit derecede olumlu bir karşılık alacağını ve Güney’de yaşayan Kıbrıslı Türk öğrencilere Türkçe öğretim veren okullar açma için denk hazırlıkları başlatma dahil, tüm ada üzerinde eğitim alanında karşılaşılan sorunları çözmeye yönelik gerekli işbirliğini başlatmanın simgesi olacağını umut ediyoruz.

Karşılıklı geçişlere ilişkin, Bakanlar Kurulu, kişilerin iki taraf arasındaki serbest ve kolay dolaşımını daha da kolaylaştırma ve de Kuzey Kıbrıs’ta sınırsız konaklama sağlama düşüncesiyle bu konudaki eski kararlara değişiklik getiren bir dizi yeni kararlar aldı. 21 ve 24 Mayıs 2004 (Karar No: T-816-2004, T- 818-2004, T-819-2004) tarihlerinde aldığı müteakip kararlarında Bakanlar Kurulu, Kuzey Kıbrıs’a girişte geçerli bir pasaport gösterme zorunluluğunun değiştiğini ve 26 Mayıs 2004 itibarıyla, pasaportlara ilaveten, kimlik kartlarının da kabul edileceğini beyan etti. Ayrıca, bu zorunluluk ebeveynlerinden en az birisinin refakatinde olması kaydıyla, 11 yaşın altındaki çocuklar için tamamen kaldırılmıştır. AB vatandaşları için Kuzey Kıbrıs’a grup turu düzenleme usulleri de düzenlenmiştir. Buna göre, kişi sayısı, tur detayları, kalış süresi veya giriş ve çıkış saatine ilişkin herhangi bir kısıtlama olmaksızın yetkili turizm acenteleri artık Güney Kıbrıs’tan tur düzenleyip icra edebilirler.

Çok yakın zamanda, 1 Haziran 2004’te alınan T-820-2004 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, iki taraf arasındaki geçişlerin zamanı ve KKTC’nde konaklama süresine ilişkin tüm kısıtlamaları tek yanlı kaldırmıştır. Şu anda, Güney’den Kuzey Kıbrıs’a gelmek isteyen, Kıbrıslı Rumlar dahil herkes, herhangi bir saatte geçiş yapmada özgürdür ve o şekilde seçim yapmaları halinde, kalış sürelerinde herhangi bir sınırlama yoktur. Doğal olarak, aynı usuller Kuzey’den geçişler ve Güney Kıbrıs’ta konaklamalar için geçerlidir.

İnsancıl bir konu olan kayıplar konusu için, söz konusu raporunuzun 13. Paragrafında yer alan, çözümü çok gecikmiş ve bu konuda yeni karar alınmasına yönelik gözlemle tam mutabakat içinde olduğumu belirtmek isterim. Kıbrıs Türk tarafı olarak, BM Kıbrıs Kayıplar Komitesi’ni bu insancıl konuyu araştırma ve çözme için uygun bir mekanizma olarak görmekte ve bu konudaki çalışmalarında Komite’ye her türlü katkıyı sağlamakta kararlıyız.

Ekselansları, bu vesileyle, Kayıplar Komitesi’nin resmi faaliyetlerine tekrar başlaması kararlığınızı memnuniyetle karşılar ve Kayıplar Komitesi mekanizması bünyesinde uzun zamandır süregelen bu konunun ivedi çözümü için gerekli önlemlerin alınması ve sorumlulukları yerine getirmeye yönelik kesin kararımızı yinelerim. Bu bağlamda, evrensel insan hak ve özgürlükleri veya diğer yasal mülahazalar konusunda Kıbrıs’taki kayıplara ilişkin gerekli addedilen her konuyu tartışmaya ve karar almaya hazır olduğumuz belirtmek isterim.

Ekselansları, Kıbrıs Türk tarafı, hayal kırıklığına uğratan son gelişmelere rağmen bir kez daha insiyatif almış ve adada adil ve yaşayabilir bir çözüm yönündeki isteğinin ifadesi olarak yukarıda belirtilen iyi niyet önlemlerini almaya karar vermiştir. Umarız, uluslararası toplum Kıbrıs Rum tarafını, benzer yapıcı tutumu içtenlikle benimsemesi yönünde uyarmakla kalmaz, ayni zamanda, Kıbrıs Türk halkının kendi suçu olmadan maruz kaldığı haksız koşullara son verecek gerekli somut adımları atar ve adanın yeniden birleşmesi yönünde çalışır.

Ekselansları, bu vesileyle en derin saygılarımı yinelerim.”