Eğitim

Üniversiteler

Medya

Din

Spor

Turizm

Kültür ve Sanat

Telekomünikasyon

Anayasa
Yürütme
Cumhurbaşkanı
Bakanlar Kurulu
Bakanlıklar
Yasama
Meclis
Siyasal Partiler
Yargı Sistemi
Başsavcılık
İdari Yönetimler
Yerel Yönetimler

KKTC anayasası 15 Kasım 1983’te bağımsızlığın ilan edilmesinden sonra kurulan Kurucu Meclis tarafından hazırlanmış, 5 Mayıs 1985 tarihinde Kıbrıslı Türk seçmenler tarafından 70.16 çoğunlukla onaylanmıştır. KKTC Anayasası 1975 Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasa’sına benzemekte fakat yeni cumhuriyetin gereklerini düzenleyen yeni hükümler içermektedir.164 madde ve 13 geçici maddeden oluşmaktadır.

Anayasa bir temsili demokrasiyi öngörür. Egemenlik KKTC yurttaşlarından oluşan halkındır ve halk adına görevlendirilen organlar eliyle kullanılır. Hiçbir organ, makam veya merci kaynağını bu anayasadan almayan bir yetkiyi kullanamaz. Madde 7 Anayasa’nın üstünlüğü ilkesini öngörür.

Anayasa temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan detaylı hükümler içerir. Örnek olarak: eşitlik hakkı, hayat ve vücut bütünlüğü hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenlik hakkı, ve yasa ile kurulan bağımsız tarafsız ve yetkili bir mahkeme tarafından makul bir süre içinde adil ve açık bir surette davanın dinlenilmesi hakkı ve sanık hakları. Diğer maddeler çesitli ekonomik ve sosyal haklar içerir. İşkence yasaktır.Özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı hakkı, haberleşmenin gizliliği, gezi ve yerleşme özgürlüğü, basın yayın özgürlüğü ve dernek kurma hakkı da devletin demokratik özelliğini yansıtan hükümlerle güvence altına alınmıştır.

1975 Anayasası’yla karşılaştırıldığında, 1985 Anayasası temel hak ve özgürlükleri koruyan daha detaylı hükümler içerir. Örnek olarak ceza yasası altında verilen taamüden adam öldürme için idam cezası, geçici 13. madde ile kaldırılmıştır. Madde 15 idam cezasının sadece savaş halinde vatana ihanet , devletlerarası hukuka göre korsanlık ve tedhiş suçları için uygulanabileceğini ilan eder. Bu durumlarda bile idam cezası Yasama Meclisinin madde 78 altındaki hükme göre vereceği kararı olmadan icra edilemez.

Açlıktan korunma hakkı, işsiz ve muhtaçların korunması, tüketicilerin korunması ve sporun geliştirilmesi gibi yeni ekonomik ve sosyal haklar da öngörülmüştür. Vatandaşların kazanılmış haklarını koruyan kapsamlı hükümler mevcuttur.

Bu hak ve özgürlüklerin kullanılması ile ilgili yasanın öngördüğü şekilde tahdit ve sınırlamalar her maddede özel olarak belirtilmiştir. Bu kısıtlamalar genel olarak, ulusal güvenlik, başkalarının haklarının korunması ve demokratik kurumların devamı ve kamu düzeni amaçlarıyla yasa emriyle uygulanabilir.

Cumhurbaşkanı devletin başıdır. Anayasaya saygının korunması ve kamu işlerinin kesintisiz ve düzenli bir şekilde yürütülmesi ve devletin devamından sorumludur.

Cumhurbaşkanı Kabine toplantısına başkanlık edebilir, fakat oy verme hakkına sahip değildir.

Cumhurbaşkanı görevi ile ilgili işlerden sorumlu değildir, fakat Başbakan ve Bakanların sorumlulukları devam eder.

Cumhurbaşkanı milletvekilleri arasından Başbakanı atar ve Başbakanın önerisi üzerine Bakanları da atar.Cumhurbaşkanı, başbakanın isteği üzerine herhangi bir Bakanın görevine son verebilir.

Cumhurbaşkanı ayrıca meclisten geçen yasaları geri çevirmeye veya Resmi Gazete’de yayımlayarak ilan etmeye yetkilidir.Cumhurbaşkanı, Anayasa mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek mahkemeden Meclisin herhangi bir yasasının veya kararının anayasaya aykırı olup olmadığı görüşünü alabilir.

Anayasaya göre sıkıyönetim ve seferberlik hali ilan edildiğinde, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu olağanüstü durumun veya sıkıyönetimin gerekli kıldığı konularda yasa gücünde kararname çıkartabilir.

Cumhurbaşkanı 5 yıllık bir dönem için seçilir. Cumhurbaşkanı’nın Kıbrıs kökenli olması zorunludur. Seçilebilmesi için 5 yıllık bir ikamet süresi, 30 yaşın üstünde olması ve yüksek öğrenim görmüş olması gerekir.

Cumhurbaşkanının geçici yokluğunda veya boşluğunda Cumhuriyet Meclisi Başkanı kendisine vekalet eder.

Rauf R. Denktaş 15 Kasım 1983’te KKTC’nin ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Daha sonra Haziran 1985, Nisan 1980, Nisan 1995 ve Nisan 2000’de yeniden seçilmiştir. Şubat 2005 tarihinde Mehmet Ali Talat KKTC'nin ikinci Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Anayasa Bakanlar Kurulu’nun Başbakan ve Bakanlardan oluşmasını şart koşar. Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından milletvekilleri arasından atanır. Bakanlar milletvekili olmayan kişiler arasından atanabilir. Bakanlar, Başbakan’ın önerisi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Bakanlıklar, anayasa tarafından öngörülen prensiplere uygun olarak, Başbakan’ın önerisi ve Cumhurbaşkanın’ın onayıyla, kararname ile kurulur. Bakanlıkların sayısı onu geçemez.

Başbakan, Bakanlar arsındaki koordinasyonu sağlamak, Bakanlar Kurulu’nun genel politikasını belirlemek, ve ilgili yasaların uyumunu gözetmek zorundadır. Bakanlar Kurulu toplantılarına Başbakan başkanlık eder.

Yeni kurulan hükümet göreve başlamadan önce güvenoyu almak zorundadır. 25 Eylül 2006'da kurulan KKTC’nin 20. hükümeti Cumhuriyetçi Türk Partisi ve Özgürlük ve Reform Partisi’nden oluşan bir koalisyon hükümeti olup, Başbakan Ferdi Sabit Soyer, Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Turgay Avcı’dır.

BAKANLIKLAR

Anayasa egemenliğin kayıtsız şartsız Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni oluşturan vatandaşlara ait olduğunu ifade eder. Cumhuriyet Meclisi yurttaşların seçtikleri temsilciler vasıtasıyla egemenliklerini kullandıkları yerdir ve Kıbrıs Türk halkının bağımsızlık ve özgürlüğünün sembolüdür.

Devletin yasama yetkileri beş yıllık bir dönem için seçilmiş 50 milletvekilinin oluşturduğu Meclis tarafından icra edilir. Meclisin kanun yapma, Bakanlar Kurulu’nu ve Bakanları denetleme, bütçe ile ilgili kanun tasarılarını tartışma ve onaylama, genel ve özel af çıkarma, ve mahkemeler tarafından verilen ölüm cezalarının uygulanıp uygulanmaması ile uluslararası anlaşmaları onaylama yetkisi vardır.

Meclis, üyelerinin toplam sayısının mutlak çoğunluğunu sağlamak koşuluyla, kendini feshedebilir ve genel seçime gitmeye karar verebilir. Hükümet krizi durumunda, eğer Bakanlar Kurulu’nun atanması imkansız hale gelirse, Cumhurbaşkanı, Meclis’in desteğiyle altmış günlük süre zarfında Meclis’i feshetme ve seçimleri yenilemekle yetkilendirilmiştir. Eğer bir senelik süre zarfında Bakanlar Kurulu güven oyu alamazsa veya üç kez güvensizlik oyu alırsa, Cumhurbaşkanı Meclisi feshedebilir ve seçime gitmeye karar verebilir. Cumhurbaşkanı, kesin istişarelerden sonra, Meclisi feshetme konusunu referanduma götürebilir.

Savaş ilan etme ve askeri kuvvetleri yabancı ülkelere gönderme yetkisi veya yabancı askeri kuvvetlerin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne yerleşmesine izin verme hakları Meclis’e aittir, fakat eğer ülke ani bir askeri saldırıya maruz kalırsa ve Meclis için toplanmak mümkün olmazsa, Cumhurbaşkanı askeri harekata karar verebilir. 

Kuzey Kıbrıs’ın siyasi hayatı çok hareketlidir. Seçimler düzenli olarak yapılmakta ve her türlü siyasi görüşe sahip değişik partiler arasında çetin bir mücadeleye sahne olmaktadır. Mecliste temsil edilen siyasi partiler şunlardır:

Parti              Sandalye Sayısı
DP                           6              
UBP                       13              
CTP                       25              
TDP                        1 
ÖRP                        4
Bağımsız                1
 

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yargı bağımsızdır.

Anayasa Mahkemesi
Başkan Metin Hakkı
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki en üst mahkeme Yüksek Mahkemedir. Yüksek Mahkeme, Anayasa, Yargıtay ve Yüksek İdare Mahkemesi olarak görev yapar ve Anayasanın emrettiği tüm konularda son kararı vermekle yetkili tek mahkemedir. Yargıtay olarak oturum yapan Yüksek Mahkeme, KKTC’de en yüksek İstinaf Mahkemesidir. Adli mahkeme kararlarına ilişkin belirli konularda yeniden inceleme yapma ile yetkilidir. Yüksek İdare Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkeme, idari hukuka ilişkin konularda karar verme yetkisine sahip tek mahkemedir. Yüksek Mahkeme Başkanı ve üyelerinin atanması KKTC Cumhurbaşkanı’nın onayına tabidir.

Yüksek Mahkeme, bir başkan ve yedi üyeden oluşur.

Anayasa ve yasalarla Yüksek Mahkeme’ye verilen yargısal yetki dışında kalan tüm yetkiler Alt Mahkemeler, Kaza Mahkemeleri ve Aile Mahkemeleri tarafından kullanılır.

Yüksek Adliye Divanı, Yüksek Mahkeme Başkan ve Üyeleri, KKTC Cumhurbaşkanı tarafından atanan bir kişi, Meclis tarafından atanan bir kişi, Başsavcı, ve Baro tarafından seçilen bir kişiden oluşur. Yargıçların atanması, terfisi, transferi ve disiplini konularında karar vermekle sorumludur.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başsavcılığı bağımsız bir kurumdur ve başkanlığını Başsavcı yapar. Bunun anlamı, Başsavcılığın hiçbir bakanlığa bağlı olmaması demektir. Başsavcı Yardımsıcısı, Başsavcı’nın yokluğunda kendisine vekalet eder.

Başsavcı, Yüksek Mahkeme yargıcı olarak atanma yetkisine haiz olan kişiler arasından atanır ve görevini bir Yüksek Mahkeme yargıcının tabi olduğu süre ve koşulara göre yürütür. Başsavcı, bir Yüksek Mahkeme yargıcıyla ayni biçim ve koşullar dışında görevden alınamaz.

Başsavcı, Devletin, Cumhurbaşkanı’nın, Başbakan’ın, Bakanlar Kurulu’nun, Bakanlar’ın ve diğer devlet kurumlarının yasal danışmanıdır.

Başsavcı devleti tüm medeni, kamu ve anayasa hukuku davalarında temsil eder. Başsavcı, devlet alayhine açılan idari hukuk davalarında devleti savunmakla görevlidir.

Başsavcı ayrıca, görevi avukatlar aleyhine yüz kızartıcı, hileli ve mesleğine yaraşmayan disiplin kovuşturmalarında hüküm vermek olan Baro Disiplin Kurulu’nun başkanlığını yapar.

KKTC, ülkenin etkin bir şekilde yönetilebilmesi için 5 bölgeye ayrılmıştır: Lefkoşa, Gazi Mağusa, Girne, Güzelyurt ve İskele. Ülkenin başkenti ve yönetim merkezi Lefkoşa’dır.

Toplam 187 köyün bölgelere göre dağılımı şöyledir:

Lefkoşa            30

Gazi Mağusa    42

Girne                42

Güzelyurt          30

İskele                43

Her bölge temelde merkezi hükümetin yerel temsilcisi olan Kaymakam tarafından yönetilir. Kaymakam, devletle irtibatı sağlar ve kendi bölgesinde Bakanların yaptığı faaliyetlerin ana koordinatörü olarak görev yapar. Dolayısı ile çift yönlü bilgi akışını sağlar. Kaymakamların raporları İçişleri Bakanlığı yetkisi dahilindedir.

Her bölgede Kaymakam’a ek olarak, Kaymakam Yardımcısı ve yeter miktarda idari personel mevcuttur.

Köyler, halk tarafından dört yıllık sürelerle seçilen, bir muhtar ve dört azadan oluşan Köy İhtiyar Heyeti tarafından yönetilir. Köy İhtiyar Heyeti’nin Başkanı Muhtar köyün de başkanıdır. Muhtar, kendi köyünü ilgilendiren ve kamu çıkarı güden her konuyu bölge Kaymakam’ına bildirmekle yükümlüdür. Buna ek olarak Muhtar, bölgesindeki polis görevlilerini denetler, kendi imzasını gerektiren dökümanları onaylar, ölüm ve doğumları kaydeder ve bölge Kaymakamı tarafından verilen diğer görevleri yerine getirir.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin yerel yönetim yapısı genel olarak iki koldan yürütülür: Belediye Meclisleri ve Köy İhtiyar Heyetleri aracılığı ile. Bunlar, kendi yerel meselelerini yönetmekle sorumlu ve aralarında hiyerarşik bir ilişki bulunmayan bağımsız organlardır. Belediye Meclisleri, bölge kasabalar ve bazı geniş köylerde yerel yönetim görevi üstlenirken, Köy İhtiyar heyetleri geri kalan köylerde yerel yapıları oluşturur.

Belediye Başkanları, Muhtarlar, Belediye Meclisi ve Köy ihtiyar Heyeti üyeleri serbest, eşit ve gizli oy esasına göre seçilir. Bu sebeple, merkezi hükümetin yerel yönetimler üzerindeki müdehalesi, teknik ve yönetimsel yardım ve denetim ile sınırlıdır.